Čišćenje, ozelenjavanje i uljepšavanje grada mogao bi biti jedan od izazova budućnosti za mnoge crnogorske gradove. Udruženim djelovanjem nadležnih institucija, nevladinih organizacija i svih građana moglo bi se doprinijeti ljepšem i urednijem izgledu naših zajedničkih prostora za život. Uporedo sa raznovrsnim aktivnostima koje bi se morale sprovoditi na tom polju, morala bi se sprovoditi i edukacija građana u cilju promjene njihovih loših navika kojima se uništavaju gradovi. A od čistih i lijepo uređenih gradova svi možemo uživati velike benefite.
Opšte je poznato da je odlaganje otpada u prirodi i na mjestima koja za to nijesu predviđena opasno, jer svojom razgradnjom i emisijom štetno djeluje na zemljište, vodu i vazduh samim tim na ambijent i zdravlje ljudi. Odlaganje otpada i ukupan menadžment otpada postaje sve veći problem u Evropi i svijetu. Selektivno odvajanje otpada je u mnogim državama već postao standard i o njegovoj potencijalnoj reciklaži se vodi veoma mnogo računa. A mi još uvijek često bacamo i ono na čemu bismo mogli graditi neku ekonomsku vrijednost.
U Crnoj Gori je 2008. godine pokrenut projekat pod sloganom „Baci svaku stvar na svoje mjesto“pod pokroviteljstvom tadašnjeg Ministarstva turizma i zaštite životne sredine. U tom periodu je nabavljeno oko 600 kontejnera za selektivno odlaganje otpada, a mjesta za njihovo postavljanje odredile su opštine. Građani su pokazali određeni interes za ovaj projekat i on je nastavljen i u 2009. godini. Međutim, i pored velikog broja podijeljenih brošura, televizijskih i radio reklama, rezultati nijesu bili baš najbolji. Pokazalo se da je bilo puno grešaka u odlaganju otpada, ali i onih situacija kada građani uopšte nijesu odgovorili na akciju i nastavili da odlažu otpad bez ikakve selekcije. Intervjuisani učenici nekoliko škola izjavili su da nijesu ni primijetili nove kontejnere i da i dalje najčešće bacaju smeće na ulicu i u dvorištu škole. Na osnovu ovakvih rezultata zaključuje se da je svijest građana o važnosti pravilnog odlaganja otpada u Crnoj Gori još uvijek na veoma niskom nivou. Možda je razlog tome nedostatak informacija o tome šta se sa tim otpadom dalje dešava, podataka o tome da se on može reciklirati i od njega praviti novi proizvodi.
Sa druge strane mnoge opštine u širem regionu imaju problem sa otkupom selektiranog otpada. Zbog toga bi se moralo mnogo više poraditi na donošenju određenih zakonskih i drugih akata koji bi regulisali odlaganje otpada i ujedno podstakli nove projekte za očuvanje životne sredine. Vlada Crne Gore je 2008. Godine donijela Plan upravljanja otpadom do 2012. Godine. Usvajanjem Zakona o upravljanju otpadom Crna Gora se opredijelila da poslove sakupljanja, privremenog skladištenja, prevoza, obrade i odlaganja otpada organizuje uz poštovanje principa: održivog razvoja, blizine i regionalnog upravljanja otpadom, preventivnog djelovanja, „zagađivač plaća“ i poštovanja redosljeda u praksi upravljanja otpadom. Ovim zakonom je utvrđeno da se upravljanje otpadom vrši u skladu sa republičkim i lokalnim planovima upravljanja otpadom. Opšti cilj Plana je da se smanji negativan uticaj otpada na zdravlje ljudi i kvalitet stanja životne sredine, poboljša efikasnost korišćenja resursa i saniraju negativni efekati upravljanja otpadom u prethodnom periodu.
U savremenom svijetu generatori otpada počinju sve više da koriste jedan novi pristup u korišćenju otpada u energetske svrhe, kako bi svoju djelatnost napravili održivom. To je takozvani "waste-to-energy" koncept. Ovaj koncept omogućava firmama da sagorijevanjem otpada u adekvatnim namjenskim postrojenjima, pored eliminisanja otpada, proizvedu toplotnu ili električnu energiju.
Osim tretmana otpada kao veoma važnog segmenta savremenog planiranja gradova, potrebno je voditi brigu i o čistoći svih objekata koji čine grad. Fasade se povremeno moraju obnavljati, staklene površine očistiti, a balkoni oplemenjivati zelenilom. U našim gradovima često srećemo veoma ružne i neukusne grafite na fasadama. Takve ružne slike moraju se redovno uklanjati, a mladim ljudima pružiti mogućnost da se umjetnički izražavaju na druge mnogo kreativnije načine. Naravno, ovdje se ne osporava vrijednost onih lijepih grafita koji mogu biti takođe jedna od interesantnih strana grada. U nekim gradovima lokalne vlasti prepoznaju potrebu za crtanjem grafita, te namjerno izdvajaju određene površine u gradu za ljude koji se žele na taj način umjetnički izraziti.
Očistiti gradove znači i smanjiti emisiju CO2 kroz smanjenu upotrebu konvencionalnih automobila, a promovisanje električnih automobila ili javnog gradskog transporta. Favorizovanje vožnje bicikla i korištećenja javnog prevoza je opšti svjetski trend poslednjih godina. Potrebno je postaviti filtere u fabrikama koje ispuštaju štetne gasove u atmosferu, stimulisati čiste tehnologije u proizvodnji i razvijati zelenu ekonomiju. Privatno-javno partnerstvo može da podrži ekonomsku i energetsku sigurnost građana.
U održavanju čistoće grada važnu ulogu igra i čišćenje i održavanje svih javnih površina: partera oko objekata, ulica, trotoara, zelenih površina, prolaza, platoa, fontana, trgova... Sva mjesta podložna stvaranju veće količine otpada, kao što su zelene pijace, industrijski objekti i slično, moraju se planirati i projektovati tako da se svakodnevno lako čiste i održavaju. Za taj dio uglavnom su zadužene službe javne gradske čistoće organizovane i koordinirane na lokalnom nivou. Svi pomenuti prostori moraju biti opremljeni urbanim mobilijarom koji služi za odlaganje otpada, prije svega kantama za otpatke i kontejnerima. Savremeni trendovi u dizajnu mobilijara su takvi da promovišu selektivno odlaganje otpada.
Neophodno je sprovoditi edukaciju kontinuirano sa djecom svih uzrasta o potrebi pažljivog i selektivnog odlaganja otpada. U procesima edukacije veliku ulogu, kao i do sada, može odigrati nevladin sektor. Takvi projekti će doprinijeti iznjedravanju generacija koje će se navići na pravilno odlaganje otpada, što je trajni socijalni i ekološki efekat.
Svakako, izbor je na nama:
- hoćemo li da živimo u prljavim, neuređenim i zagušljivim gradovima, ili ćemo izabrati opciju da možemo slobodno šetati i voziti biciklo duž ozelenjenih staza i čistih ulica oslobođenih od automobila, da možemo gledati kako buja zelenilo u parkovima i diviti se lijepim i urednim fasadama oko nas;
- hoćemo li planirati stihijski ili ćemo voditi računa o tome kako prostor utiče na njegove korisnike, da li on stimuliše, edukuje, inspiriše, upućuje, ili je zapušten, neuredan i zagađen;
- hoćemo li prihvatiti dobre a odbaciti loše navike i početi da doživljavamo i javni prostor kao prostor koji nam pripada i o kome mi treba da brinemo jednako kao i oni koji njime upravljaju.
Riječi američkog istoričara i pisca Edwarda Everett Hale-a, nas motivišu da svakog dana damo svoj mali doprinos očuvanju čiste životne sredine:
"Ja sam samo jedan, ali ipak sam onaj koji sam ne može sve, ali ipak mogu da uradim nešto. I neću odbiti da uradim nešto što mogu da uradim."
Bookmark with:
| < Prev | Next > |
|---|
