Već više od decenije u svijetu se razvija trend kreativnih industrija. Koncept koji je pokrenut u Velikoj Britaniji devedesetih, ka ekonomiji zasnovanoj na neopipljivim resursima (naspram „realnih“ i finansijskih), za manje od decenije postao je globalna tendencija razvoja nacionalnih privreda kroz podsticaj umjetničkog i kreativnog ne samo u proizvodnji već i u sektoru usluga. Umjetničko se izjednačilo s profitabilnim, a gradovi su postali predmet glavne pažnje kao stožeri kreativnog društvenog razvoja. Prema evropskoj definiciji kreativnih industrija, „one su zasnovane na individualnoj kreativnosti, vještini i talentu, a imaju potencijal za ostvarenje dobiti i otvaranje radnih mjesta korišćenjem autorskih prava“. One uključuju sljedeće oblasti: oglašavanje (advertajzing), arhitekturu, ručne radove (zanate), dizajn, visoku modu, film i video, interaktivne softvere za zabavu, konačno muziku, izvođačke umjetnosti, izdavaštvo, televiziju i radio.
Kreativne industrije značajno doprinose formiranju svjetskog bruto društvenog proizvoda (BDP), u kojem danas učestvuju s više od 7 odsto. Kreativni sektor Kine i Hong Konga daje udio od 26 odsto ukupnog svjetskog izvoza kreativnih industrija, a zajedno sa SAD-om, Njemačkom, Italijom i Velikom Britanijom čini polovinu svjetskog izvoza (više od 300 milijardi dolara). Zemlje u tranziciji, kakva je Srbija, uglavnom su neto uvoznici kreativnih dobara. Sve zemlje u tranziciji su uglavnom „izvoznice“ (bolje rečeno – besplatno izvoze u korist visokorazvijenih i srednjerazvijenih država) kreativne radne snage u procesu tzv. odliva mozgova. Već sada se može sasvim sigurno reći da nema konkurentne privrede bez kreativnih industrija koje čine okosnicu nove ekonomije. Prema izveštaju Svjetske banke, iznijetom na Svjetskom ekonomskom forumu – projekcijama za 2010. godinu, od 133 zemlje na svijetu Srbija je na 93. mjestu po konkurentnosti nacionalnih privreda, a po povoljnosti klime za razvoj poslovanja na 88. mjestu, i najzad nalazi se na 132. ili pretposlednjem mjestu zbog najvećeg odliva kreativaca i stručnjaka iz zemlje.Kreativni gradovi i kreativni građani
Kreativne industrije su alat vlasti za unapređenje društvenog i ekonomskog položaja gradova. Još važnije, stvaranje kreativnih i art klastera, investicije u mala i srednja preduzeća, razvoj kreativnog preduzetništva i podsticaj različitih formi zapošljavanja (projektnog, ugovornog, samozapošljavanja, sa skraćenim radnim vremenom, volontiranja, stažiranja), sanaciju javnih prostora i novi urbani dizajn – uspješne samouprave vide kao nov način za upravljanje lokalnim razvojem. Jedno je sigurno: veliki i kvalitetan kapital neće doći u onu lokalnu sredinu koja nema kreativnu klasu ili gdje su kreativci marginalizovani i teže da odu. Ne samo metropole, već i gradovi srednje veličine i mali gradovi pokušavaju da podignu ulaganja u kreativnost, znanja i tehnologiju da bi održali konkurentnost i bili atraktivni za život i ulaganje. Kreativne industrije obezbjeđuju prestiž, a bez privlačnosti i novog imidža lokalnih zajednica nema ni sigurne ekonomske razvojne osnove.
Iako kreativci ne podležu šablonima, potpuno je netačno smatrati da se tržište kreativnog kapitala razvija spontano i kao proizvod stihije. Aktivna uloga lokalnih vlasti je uslov bez kojeg se ne može. Danas više nego ikad, naše osobine i kvalitatet postaju važan ekonomski input.
Prema teoremi Ričarda Floride (Richard Florida: The Rise of Creative Class, Cities and Creative Class, The Flight of Creative Class) o kreativnoj klasi, ova društvena grupa predstavlja socioekonomsku kategoriju u potpunosti. Njena glavna prednost je što ona ostvaruje rezultate u novim idejama, industriji visokih tehnologija i regionalnom rastu. U osnovi, da bi neki grad postao magnet za kreativnu klasu, on mora biti primer s „tri T“ – od Talenta (da ima veoma talentovano/obrazovano/vješto stanovništvo), Tolerancije (kulturno, nacionalno, vrijednosno mješovita zajednica koja se rukovodi principom:„Živi i pusti druge da žive“) i Tehnologije (da ima neophodnu tehnološku infrastrukturu koja bi podsticala preduzetničku kulturu). Tolerancija i tehnologija u našem regionu očito nedostaju i potrebno je dosta toga uraditi da bi se razvili. Kreativne industrije samo su jedan od alata, možda i najbitniji.
Aleksandar Đerić, Academica
Bookmark with:
| < Prev | Next > |
|---|
