U Moskvi se kreativne industrije razvijaju kroz koncept art-klastera, kreativnih inkubatora i umjetničkih centara. Dok u Velikoj Britaniji kreativni klaster podrazumjeva mrežu postojećih organizacija kreativnog sektora na opštinskom nivou, u Moskvi je isti model realizovan formiranjem umjetničkih kompleksa koji su locirani u bivšim industrijskim objektima i imaju višenamensku ulogu.
Kreativni klasteri u Rusiji su različiti od uobičajenih. Članice ruskih kreativnih klastera su nevladine organizacije ili umjetničke asocijacije koje objedinjuju nezavisnu umjetničku praksu s komercijalnim uslugama. Danas u Moskvi postoji pet art-klastera: Dizajn centar ArtPlay, Kulturni centar Art-Strelka (art-strelica), Fabrika Arma, projekat FabRika i Vinzavod (fabrika vina).
Dizajn centar ArtPlay (www.artplay.ru) smatra se najreprezentativnijim kreativnim klasterom u Moskvi. Galerija dizajna postoji od 2003. godine. Nakon njenog preseljenja u prostor bivše fabrike Crvena ruža i otvaranja centra zajedno s arhitektonskim biroom tokom 2005. godine, aktivnosti klastera su se proširile i na fabrički kompleks površine 10.000 m², koji jednim dijelom služi i za izdavanje. Osim prostora, proširena je i aktivnost klastera. Izložbena dvorana „unaprijeđena je“ drugim manifestacijama, a popularnost mjesta zainteresovala je više umjetnika da pod istim krovom osnuju atelje, što je značajno uticalo na razvoj scene.
Danas je ArtPlay prepoznatljiv i profilisan umjetnički prostor. U ovom kompleksu nalazi se devetnaest arhitektonskih biroa, dizajnerskih i umjetničkih ateljea, agencija za odnose s javnošću i za marketing, dvije produkcijske kuće u oblasti eksperimentalnog filma, izdavačka kuća, postprodukcijski studio kanala ORT, saloni ukrasnih i dekorativnih materijala, sanitarne tehnike, rasvjete, prodavnica audio-video tehnike itd. U centru su otvoreni ugostiteljski objekti Keks i Suzy Wong Bar, koji, pored osnovne namjene, služe i za održavanje različitih kulturnih i korporativnih manifestacija. Djelatnosti ArtPlaya obuhvataju:
- prodaju namještaja i predmeta za uređenje enterijera;
- kompletno opremanje objekata dekorativnim elementima i audio-video tehnikom;
- arhitektonsko projektovanje stambenih i javnih prostora;
- organizaciju izložbi, koncerata, pozorišnih predstava, modnih revija;
- prezentacije knjiga, filmova, tržišnih noviteta, naučnih konferencija, foruma itd.
Prezentacija i višefunkcionalnost art klastera obezbjeđuju širok auditorijum, veliku popularnost samog mjesta. Nastanak ArtPlaya je znatno uticao i na urbanu okolinu. Nekada oronuli i pusti dio grada postao je jedan od najmodernijih i najprivlačnijih. Za manje od godinu dana osnovan je i biznis centar Crvena ruža u čijoj je blizini otvorena eminentna Moskovska banka. Planirano je otvaranje novog kompleksa u novoizgrađenom poslovnom centru na rijeci Jauzi u centru Moskve, na površini od 350.000 m² namjenjenoj najprije arhitektonskim i dizajn biroima, kao i ostalim umjetničkim organizacijama.
Znatno drugačiji je institut Art-Strelka (www.artstrelkainstitute.com) smješten u prostor bivših garaža konditorske fabrike Crveni oktobar. Postoji od jeseni 2004. godine. Kao samostalna mreža, osnovan je na inicijativu nekolicine umjetnika. Osnovna djelatnost mu je bila saradnja s drugim galerijama i organizacija izložbi, ali je prostor vremenom nadrastao svoju namjenu i postao alternativni kulturni centar i mjesto za debate s osnovnom misijom istraživanja i unaprijeđenja djelatnosti medija, arhitekture i dizajna. Obuhvata četiri studija, salu za predavanja, medijsku biblioteku, veliki otvoreni prostor za brojne umjetničke i medijske sadržaje. U njemu se nalazi deset prodajnih galerija savremene umjetnosti. Mreža više galerijskih prostora na jednom mjestu omogućila je potpuno novi vid umjetničke prakse, istovremeno otežavajući selektorski rad time što galerije konstantno moraju da usaglašavaju tematski i izlagački koncept. Uprkos tome što centar funkcioniše bez finansijske podrške eksternih finansijera, postao je bitan kulturni punkt u Moskvi.
Treći art klaster u Moskvi je FabRika (www.proektfabrika.ru), otvoren krajem 2004. godine u prostoru postojeće fabrike papira. Interesantno je da su idejni tvorci projekta bili sami predstavnici moskovske fabrike. Iako je u početku prostor bio samo izložbeni, vremenom se dijapazon djelatnosti proširio i danas obuhvata muzičke, pozorišne i filmske programe, kao i programe vezane za savremenu arhitekturu. Upravnici su zaključili da je projekat postao klaster, iako se nije rukovodio tim modelom. FabRika sadrži dva ogromna prostora, adaptirana za različita umjetnička dešavanja, paviljon od 700 m², predviđen za izdavanje predstavnicima kreativnih industrija, dva magacina gdje su smješteni atelje i postprodukcijski studio, bar i rezidenciju (apartman za goste). Predstavlja višenamenski prostor, namjenjen savremenoj likovnoj umjetnosti, uspješno sarađuje s pozorištima, a sastavni je dio muzičke scene Moskve. Kao i ostali klasteri, čini djelove grada atraktivnim, a smatra se i veoma avangardnim mjestom – stjecištem ključnih umjetničkih zbivanja uz koje fabrika papira i dalje neometano posluje.
U model art klastera takođe se može svrstati i prostor bivše fabrike plina Arma. Vlasnici fabrike i rukovodioci klastera su renomirani umjetnici i dizajneri Denis Simačev, Katja Gomiašvili i Aleksandar Jakut. Klaster je sačinjen od njihovih ateljea, showroomova, galerije i popularnog kluba Gazgolder. Arma se može nazvati klasterom za autorski modni dizajn (fashion art cluster) jer se u njoj veoma često održavaju modne revije. Pored galerija u istom prostoru se nalaze i dva bara, prodavnice unikatnih umjetničkih eksponata, rijetkih muzičkih izdanja i kolekcionarskih predmeta za uređenje enterijera. Vlasnici su počeli da adaptiraju svoju teritoriju i iznajmljuju prostor predstavnicima kreativne industrije. Za razliku od prethodnih klastera, svi prostori osim galerija i kluba su zatvorenog tipa, namjenjeni isključivo za VIP auditorijum.
Najmlađi art klaster u glavnom gradu Rusije, istovremeno i najeminentniji, jeste Vinzavod (www.winzavod.com). U vrlo kratkom periodu zauzeo je bitno mjesto na kulturnoj mapi grada, što ujedno pokazuje još jedno pozitivno iskustvo primene modela klastera. Napuštenu fabriku Vinzavoda najprije je zakupio mali tim umjetnika koji su po niskoj cijeni uspjeli da otvore studio i ujedno organizuju izložbe. Ubrzo su i druge kolege bile privučene ogromnim prostorom koji je savršen za izlaganje savremene umjetnosti. Uz mnogobrojne radionice i diskusije o razvojnim modelima kreativnih industrija – Vinzavod je stvorio kompleks od sedam zgrada, površine 20.000 m². U njemu se pored ateljea, galerija i prodavnica nalaze različite umjetničke službe i poslovni sektor. Infrastruktura Vinzavoda omogućava gostima sinergiju doživljaja na besplatnim izložbama, predavanjima, prezentacijama autorskog filma i koncertima, kao i predah u klubu i restoranu.
Pored galerija u istom prostoru se nalaze i dva bara, prodavnice unikatnih umetničkih eksponata, retkih muzičkih izdanja i kolekcionarskih predmeta za uređenje enterijera. Uz tendenciju razvoja drugih art klastera Moskve, Arma je počeo da adaptira svoju teritoriju i iznajmljuje prostor predstavnicima kreativne industrije. Za razliku od prethodnih klastera, svi prostori osim galerija i kluba su zatvorenog tipa, orijentisani isključivo na “VIP” auditorijum.
Najmlađi art-klaster u glavnom gradu Rusije, istovremeno i najeminentniji je „Vinzavod“, (www.winzavod.com)koji je u vrlo kratkom periodu zauzeo bitno mesto na kulturnoj mapi grada, što ujedno pokazuje još jedno pozitivno iskustvo primene modela klastera. Napuštenu fabriku Vinzavoda najpre je zakupio mali tim umetnika, koji su po niskoj renti uspeli da otvore studio i u tom prostoru ujedno organizuju izložbe. Ubrzo su i druge kolege bile privučene ogromnim prostorom koji je savršen za izlaganje savremene umetnosti. Uz mnogobrojne radionice i diskusije o razvojnim modelima kreativnih industrija – Vinzavod je iskoristio model kreativnog klastera i stvorio kompleks od sedam zgrada, što podrazumeva prostor površine 20.000 m². U njemu se pored ateljea, galerija i prodavnica nalaze različite umetničke službe i poslovni sektor. Infrastruktura Vinzavoda omogućava gostima sinergiju doživljaja kroz besplatne posete umetničkih izložbi, predavanja, prezentacija autorskog filma i koncerata, kao i kupovine i predaha u klubu i art-restoranu.
Ana Ćurčin
Academica
Bookmark with:
| < Prethodna | Sljedeća > |
|---|
