Kreativni klasteri su oblik podrške razvoju preduzetništva, zasnovan na povezivanju različitih subjekata koji djeluju u domenu kreativnih industrija na lokalnom nivou, u sredini koja stimuliše kreativne aktivnosti i stvaralaštvo. U zavisnosti od prostora, društvenih, ekonomskih i istorijskih okolnosti mogu se zapaziti različiti oblici klasterski orijentisanog razvoja kreativnih industrija (npr. kulturni kvartovi, kreativne lokacije, umjetničke zone, kulturni centri itd). Osnovni motiv razvoja klastera je uspostavljanje veze i saradnje među preduzećima ne bi li se na taj način obezbjedila podrška za razvoj preduzetništva i jačanje kapaciteta određenih sektora, i time unaprijedila lokalna ekonomija i blagostanje.
Kreativni klaster povezuje kreativne industrije, i na lokalnom nivou formira okruženje koje stimuliše aktivnosti stvaralaca, ali i zadovoljava potrebe korisnika, pri čemu pozitivno utiče na okolinu. Analiza primjera iz prakse pokazuje da model art klastera (kao vrsta kreativnog klastera) omogućava umjetnicima i organizacijama u kulturi da prevaziđu finansijske poteškoće, da se stvori infrastruktura i atmosfera u kojoj se organizacije paralelno razvijaju. Učešće države u podsticaju rasta klastera, složili su se i umjetnici i teoretičari, neophodno je zbog balansa između kulturnih i komercijalnih komponenti, koje su suštinske u konceptu kreativnih industrija. Svakako da je nastup tzv. kreativne ekonomije, i u zemljama koje su odnedavno prihvatile kapitalistički model i tržišni privredu, više nego očigledan i da se sve više postavlja kao imperativ opstanka na svjetskom tržištu.Model klastera vodi porijeklo iz teorije ekonomije Majkla Portera (Michael Porter), ali danas postaje nezaobilizan u tumačenju kreativnog sektora, zasnovanom na kulturnom i umjetničkom eklekticizmu. Definicija klastera u ekonomiji označava prostorno sažimanje samostalnih preduzeća koja organizaciono nisu udružena, već se među njima formiraju raznovrsni partnerski odnosi i različiti oblici saradnje: tehnička ili druga vrsta podrške, razmjena kadrova, ideja, iskustava i sl.
Sam model organizacije kreativnih klastera potiče iz Velike Britanije. Misija kompanije Creative Clusters jeste da istraži kreativne industrije u različitim regionima, s ekonomskog i organizacionog stanovišta, i da na taj način proizvede informacionu mrežu kroz koju bi podsticala komunikaciju između različitih subjekata u kreativnom sektoru. I druge državne institucije u zemlji (North West Development Agency, Creative Industries Development Service, London Development Agency) podržavaju rad samostalnih neprofitabilnih organizacija, a naročito njihovu saradnju s poslovnim sektorom. Osnivanje kreativnih klastera i jačanje njihove umreženosti doprinosi ekonomskom razvoju, povećanju broja novih radnih mjesta, rješavanju socijalnih problema, unapređenju infrastrukture, turizma i obnovi gradske sredine.
Brojni su britanski primjeri jačanja kreativnog sektora na nivou regiona i lokalnih zajednica. Tako agencija Hidden Art of Hackney sarađuje s dizajnerima, dok se Paddington Development Trust bavi razvojem kreativnih industrija u oblasti Pedington. Ove agencije usmjerene su na sljedeće aktivnosti: upravljanje nekretninama, finansijska i informaciona podrška, kadrovske obuke, konsalting, jačanje intersektorskih partnerstava, planiranje poslovanja, razrada investicionih projekata neophodnih za stvaranje novih klastera itd. Postoji još mnoštvo britanskih primjera koji pokazuju da je razvoj kreativne sredine prioritet britanskih gradskih vlasti.Agencija City Fringe istražuje, na primjer, urbane sredine u londonskom biznis centru City i traga za inovativnim mogućnostima stvaranja kreativnih klastera u devastiranim zgradama, najčešće u okviru industrijskih zona.
Sintagma „kreativni klaster“ podrazumijeva organizacije i preduzeća usmjerena ka kreativnoj industriji. Za formiranje klastera neophodna su makar tri uslova: sličnost proizvoda, zajedničko tržište ili tržišni segment, i ljudski resursi. Postoji nekoliko tipova kreativnih klastera u zavisnosti od njihove koncepcije i prirode:
- jednoobrazni(ujedinjene organizacije istog sektora, na primjer multimedija i dizajn);
- višeobrazni (ujedinjene organizacije različitih sektora, na primjer dizajn i arhitektonski biroi, kinematografska i video produkcija, izvođačke djelatnosti, izdavanje knjiga).
Klasteri mogu biti privatni (formirani uz inicijativu individualnih preduzetnika i privatnih organizacija; u budućnosti mogu dobiti podršku države) i opštinski (formirani uz inicijativu gradskih vlasti). Takođe, u klasterima može preovladavati proizvodnja (zatvorena za druge) ili prezentacija, koja podrazumjeva unos kreativno-profesionalnih djelatnosti u javni prostor osnivanjem kafea, prodavnica dizajnirane odjeće ili nameštaja, galerija, koncertnih i pozorišnih dvorana itd. Alternativni kulturni centri koji u susjedstvu imaju galerije, knjižare, muzičke klubove, kafiće – reprezentativni su primjeri art klastera.
Ana Ćurčić
Academica
Bookmark with:
| < Prethodna | Sljedeća > |
|---|
