Istorijski urbani predio ili cjelina nije samo grupacija značajnih spomenika, već je neophodno posmatrati ga kao živi organizam i vitalni životni prostor za njegove stanovnike. Stalne promjene u funkcionalnom korišćenju, socijalnom i političkom kontekstu i ekonomskom razvoju manifestuju se i kroz prostorne intervencije. One treba da budu ispisane savremenim jezikom, dok istorijska autentičnost i integritet lokacije ne smiju biti ugroženi. U međusobnom skladu, istorijsko graditeljsko nasljeđe i savremene intervencije naročito doprinose vrijednosti grada i predjela – staro i novo se međusobno obogaćuju. Objekti savremene arhitekture mogu postati jak konkurentni motiv za gradove, a savremeni duh privlači građane, turiste i kapital.
U protikle dve do tri decenije, mnogi istorijski evropski centri dobili su svoje prepoznatljive savremene građevine, znakovne strukture koje su pretežno objekti kulture, poput koncertnih dvorana, muzeja i galerija, pozorišnih i baletskih scena, biblioteka, … Ovi objekti revitalizuju stara gradska jezgra, ističući njihovu ljepotu, a njihovi sadržaji, koji su dio savremenih kulturnih tokova, bude život u istorijskim urbanim cjelina. Da bi mogli da razumijemo proces nastajanja potrebe za savremenim intervencijama u našim istorijskim gradovima ili njihovim okruženjima, najprije ćemo se osvrnuti na širi kontekst i korake koji njima prethode.
kulturna strategija > objekti kulture
Za održivi razvoj istorijskih gradova i predjela neophodan je razvoj kulturnog turizma, baziran na održivim principima. Kroz kulturni turizam aktiviraju se stanovnici, privlače se posjetioci, doprinosi se ekonomiji, socijalnoj i kulturnoj razmjeni, edukaciji. Dijeli se i ušiva u materijalnom i nematerijalnom nasljeđu i kulturi - pejzažu, građevinama, umjetnosti, identitetu, tradiciji, jeziku, običajima. A da bi se jedna istorijska
Na prostoru Crne Gore, zastićeno područje Bokokotorskog zaliva ima ogroman potencijal za razvoj kulturnog turizma. Na njegovom primjeru najbolje možemo sagledati važnost postojanja kulturne strategije, koja bi pametno koristila izuzetno vrijedno istorijsko nasljeđe kroz uvođenje savremenih kulturnih trendova. Sa tako bogatim nasljeđem koje je kroz istoriju povezivalo različite narode, religije i kulture, sa jedinstvenim arhitektonskim i prirodnim ljepotama, prostor Boke može biti važna kulturna tačka Mediterana i Evrope. Može da bude prepoznat kao kulturni prostor savremene alternativne edukacije, mjesto najraznovrsnije kulturne razmjene, mjesto susreta različitih religija … Ovo su teme koje će iznijeti promišljanje kulturne strategije, kroz uključivanje mnogih aktera, a važan dio u okviru nje biće mapiranje prostornog potencijala za kulturnu namjenu. Pojaviće se potrebe za prenamjenom starih objekata, dogradnjom i aneksima istorijskih građevina, novim strukturama i otvorenim prostorima. Pored postojanja dva muzeja (Pomorski muzej Crne Gore u Kotoru i Muzej grada Perasta), na zaštićenom području Bokokotorskog zaliva možda se ukažu potrebe za novim muzejima i savremenim galerijskim prostorima? Dalje istraživanje arheološkog nalazišta Gurdić, kod južne kapije Starog grada Kotora, zahtijevaće njegovu dodatnu zaštitu, natkrivanje ili zatvoreni prostor? Postojanje Centra za posjetioce Boke bio bi logičan odgovor na veliku posjećenost ovog područja! Razvoj autentičnih art-festivala u Boki može uticati na revitalizaciju postojećih „mrtvih” prostora i stvaranje novih scena na otvorenom! Koje god potrebe da proizađu iz definisanih smjernica i vizije buduće kulturne strategije, neke od njih biće i potrebe za novim ili reanimiranim postojećim prostorima. Pitanje je „da li možemo da zamislimo buduće prostorne intervencije na ovom kulturno-istorijskom području u skladu sa njegovim značajem i savremenim potrebama?” Probaćemo, da kroz
savremene intervencije > kulturno - istorijsko nasljeđe
Tokom prvog perioda Moderne, savremene ideje rijetko su bile inkorporirane u postojeće urbane strukture ili objekte. Pristup je bio takav da su istorijski spomenici posmatrani kao izolovani objekti, ili su, jednostavno, stare zgrade zamjenjivane novim. Zbog svog radikalnijeg koncepta, Moderna je, najčešće, svoj trag ostavljala van starih urbanih centara. Tek početkom 80-ih godina XX vijeka razvila se svijest o značaju obnavljanja starog i građenja u starom, kao jednog od principa održivog urbanog planiranja. Među najpoznatijim objektima tog perioda, bilo da imaju radikalni eksperimentalni pristup ili blizak dijalog sa postojećom istorijskom građevinom ili kontekstom, spadaju: nadogradnja opere u Lyonu 1986. godine, arhitekte Jeana Nouvela, u starom urbanom jezgru koje je na UNESCO-voj listi Svjetskog nasljeđa; zatim, potpuno nenametljiv savremeni objekat medijateke i muzeja Carre d’art u Nimesu u Francuskoj, pored rimskog hrama, izgrađen 1993. godine, arhitekte Normana Fostera; kao i njegova nadogradnja savremene kupole na zgradi Reichstaga u Berlinu (novom njemačkom parlamentu) 1999. godine. Od tada, sve je više primjera rješavanja prostorne koegzistencije starog i novog, i vremenom raste svijest o tome da objekti nikada nisu završeni, da oni i dalje žive, mijenjaju se, prilagođavaju vremenu.
U sledećem nastavku osvrnućemo se na nekoliko poznatih primjere iz posljednje decenije, koji obuhvataju i radikalne intervencije savremene arhitekture u urbanim jezgrima koja su na UNESCO-voj listi Svjetskog nasljeđa, kao i adaptacije i dogradnje postojećih istorijskih objekata, savremenim arhitektonskim pristupom.
Nataša Ilinčić
Bookmark with:
| < Prev | Next > |
|---|
