Postojeći nivo zagađenja i nestašica vode, i istovremeno sve veće potrebe za njom, zahtevaju novi pristup i pronalaženje održivih inovativnih rješenja za recikliranje i prečišćavanje otpadnih voda. Prema dosadašnjim saznanjima svega 1% vode na planeti može se koristiti za piće, i do sada nijesu pronađena rješenja za korišćenje i prerađivanje različitih vrsta vode kako bi ona bila pogodna za piće. Prema podacima Svjetske banke svega 4% upotrebljene vode se prečišćava, što je zabrinjavajući podatak, s obzirom da potrebe za vodom konstantno rastu kako se uvećava i populacija na planeti – 50 miliona ljudi svake godine. Istovremeno, populacija na planeti je po prvi put više urbana nego ruralna i migracije prema urbanim sredinama se nastavljaju.
Kada zamislimo potrošnju i zagađenje vode u sve većim i brojnijim urbanim sredinama, da li vidimo i sistem koji podržava cio taj proces – kilometre cijevi koje odvode otpadnu vodu do mjesta izvan ili na rubu grada u ogromno robusno postrojenje koje hemijskim putem obradi vodu i onda je kilometrima drugih cijevi isporuči u obližnju rijeku, more? Ogroman je utrošak energije i materijala za izgradnju takve infrastrukture, koristi se velika količina hemijskih sredstava, voda se u prilično oštećenom obliku vraća u izvore i ne koristi se ponovo.
Po svim parametrima ovakva rješenja nijesu održiva i treba ih mijenjati. Posebno ako se ima u vidu da više od 60% vode, koja se koristi u stambenim i poslovnim objektima, može biti zamijenjeno recikliranom vodom. Još jedan veliki nedostatak postojećih konvencionalnih sistema za prečišćavanje vode je što su to velika postrojenja koja gutaju velike površine zemljišta i svojim izgledom narušavaju okolni pejzaž. Bez obzira gdje je postrojenje smješteno, ono utiče na prostor i mijenja ga, a iz našeg ugla sagledavanja, važno je da ga ne vidimo ili „da ne bude u našem dvorištu“.
Zamislite da je ovaj proces potpuno uklopljen u naše prirodne, ruralne ili urbane pejzaže i skoro neprimjetno riješava veliki problem zagađenja vode i životne sredine. Takva rješenja jesu moguća i već počinju da se primjenjuju. Zelena postrojenja su održiva, ekonomična, nema neprijatnog mirisa i mogu imati izgled botaničke bašte u kojoj se prečišćava voda.
Trenutno stanje i konvencionalni sistemi prečišćavanja vode
Oko 2,5 milijarde ljudi – više od 1/3 svjetske populacije – živi u predjelima koje je Svjetska banka okarakterisala kao osjetljive i rizične kada je u pitanju snabdjevanje vodom. Za 15 godina u takvim oblastima živjeće 2/3 populacije. Zemljište koje do sada nije zahtijevalo navodnjavanje, zahtijevaće preusmjeravanje riječnih tokova i izgradnju brana, i takvo zemljište se uvećalo dvostruko za posljednjih 40 godina. Nivo podzemnih voda je tako nizak u Kini i Indiji da se tamo voda mora crpiti iz dubokih podzemnih izvora. A aktivnosti koje imaju najveći pritisak na opasno nizak nivo vode su poljoprivreda i hidroelektrane. Korišćenje alternativnih izvora energije i održivih tehnologija, treba da riješi našu zavisnost od nafte, ali upravo nedostatak vode u budućnosti može ograničiti mogućnosti da se oslonimo na ove alternativne oblike. Upotreba biogoriva, električnih kola, prirodnog gasa i energije vjetra dramatično povećava korišćenje vode. Takođe, ne samo da nemamo dovoljno vode, već voda kojom se sada snabdjevamo, ima loš kvalitet. Povećanje populacije podrazumijeva i povećanje industrijske proizvodnje i upotrebu energije. To može da vodi ka većim nivoima zagađenja koja se ulivaju u vodene tokove ukoliko se koriste postojeća konvencionalna industrijska rješenja.
Kada uzmemo u obzir postojeće probleme u snabdjevanju vodom, teško da možemo zamisliti da je njihovo riješavanje moguće postojećim tradicionalnim sistemima za prečišćavanje vode.
Tradicionalni industrijski sistemi za prečišćavanje vode su ogromni i centralizovani. Zauzimaju velike površine zemlje, često na desetine hektara kako bi se postavili ogromni bazeni, što je potpuno neprimjenjivo na gradske sredine. Prilično su neprijatnog izgleda i nisu dizajnirani da se uklope ili budu dio prirodnog ili gradskog pejzaža. Takođe, za prečišćavanje vode proizvode prilično neprijatan miris. To utiče i na kvalitet stanovanja u okolini i smanjuje vrijednost nekretnina u okolnim stambenim naseljima. Tradicionalni sistemi zahtijevaju veliku količinu infrastrukture. Trenutno je infrastruktura ovakvih sistema veoma iscrpljena nakon decenija korišćenja. Stoga se npr. milijarde galona neprečišćene otpadne vode uliva direktno u rijeke ili vodene kanale zato što se ona izliva iz poplavljene kanalizacije prilikom velikih kiša. Važan je i ekonomski faktor – tradicionalni sistemi za prečišćavanje vode diktiraju cijenu i upotrebu vode; kako voda postaje sve dragocjenija iz dana u dan, cijene za održavanje tradicionalnih centralizovanih sistema će rasti.
U trenutku kada postoji kriza u snabdjevanju vodom, neophodna su rješenja koja se baziraju na novom načinu razmišljanja, novim tehnologijama i novoj vezi s procesima u prirodi, održiva, ekonomski efikasna, koja ne narušavaju i ne gutaju prostor i uklopljena su u prirodne tokove.
„Sistem Organica“ – botaničke bašte u kojima se prečišćava voda
„Sistem Organica“ za prečišćavanje vode jedan je od najinovativnijih sistema koji su trenutno prisutni na tržištu. „Organica“ je globalni lider u novom pristupu prečišćavanja vode i u svojoj tehnologiji kombinuje prirodne žive organizme koji razlažu organske zagađivače s tradicionalnim metodama prečišćavanja otpadnih voda, čineći cio proces mnogo održivijim. Ona pomaže prirodi da obavi svoj posao, dok smanjuje troškove ulaganja.
Ono što je čini posebno atraktivnom, jeste njen prostorni i estetski kvalitet. To je sasvim decentralizovani sistem koji integriše proces prečišćavanja vode u urbano ili ruralno tkivo i kreira vrijedno prirodno/biljno stanište. Zauzima manje prostora, a istovremeno ima izgled botaničke bašte. Takođe, baš zbog decentralizovanog razmještaja, ovi sistemi za vodu mogu omogućiti gradskim upravama, kompanijama ili naseljima da preuzmu kontrolu nad troškovima za vodu.
„Organica“ je osnovana u Budimpešti 1998. godine, inspirisana holističkim pristupom u rješavanju problema potrebe za vodom. Njen tim čine hemijski inženjer, arhitekta i veliki broj ekološki svjesnih saradnika. U međuvremenu je razvila svojih 24 postrojenja za prečišćavanje vode u Mađarskoj, Francuskoj, Poljskoj, Austriji i Kini...
Tipična „Organica“ postrojenja su natkrivena staklenikom kako bi se omogućila povoljna temperatura neophodna za biljke i organizme da budu aktivni tokom cijele godine. Ova postrojenja povećavaju snagu prirode da prečišćava vodu koristeći metaboličke procese živih organizama koji razgrađuju organske zagađivače. Pored bakterije koja se nalazi u tradicionalnim sistemima za prečišćavanje, „Organica“ sistem je naseljen hiljadama vrsta biljaka, životinja i bakterija. Njihova sposobnost da se organizuju rezultira vrlo stabilnim i otpornim sistemom koji povećava i ubrzava biološku razgradnju zagađivača. Ova raznovrsna ekološka staništa reaguju izuzetno dobro na opterećenje otpadom i ulivanje zagađivača. Biljke koje se mogu gajiti u stakleniku, bilo koje su lokalne biljke iz područja gdje se postrojenje gradi, sobne biljke ili biljke koje se uobičajeno uvoze. Glavni uslov je da one imaju vrlo razgranat korijen, a samim tim veliku površinu na kojoj se nastanjuju važni mikroorganizmi koji učestvuju u razgradnji zagađivača u vodi. Biljke najčešće jako dobro napreduju u ovakvim uslovima, pa se redovno stvaraju i veće količine biomase koja se koristi za kompost.
Prednosti „Organica“ sistema su mnogobrojne s aspekta održivosti i zaštite životne sredine. Složeni ekosistem u reaktorima prerađuje otpadnu vodu u vodu mnogo boljeg kvaliteta nego konvencionalna tehnologija prečišćavanja. Istovremeno, prepuštajući recikliranje vode prirodnom procesu, ovim rješenjem se smanjuje direktna upotreba energije i proizvodnja viška otpadnog taloga. Zbog toga, kao i zbog manje upotrebe hemikalija u procesu prečišćavanja, smanjena je proizvodnja CO2.
„Organica“ postrojenja su decentralizovani infrastrukturni modeli koji omogućavaju veliku fleksibilnost u urbanom planiranju – postrojenje može biti locirano bilo gdje. Ne postoji potreba za kilometrima cijevi i kanalizacione mreže, bilo da odvode otpadnu vodu do postrojenja za prečišćavanje ili recikliranu vodu vraćaju u izvor. Ovo samostalno i održivo rješenje pojednostavljuje planiranje i smanjuje operativne troškove, i stoga se u kratkom roku isplati. S obzirom da je sastavni dio ovog sistema staklena bašta i da ne postoje neprijatni mirisi tokom ovog procesa, ovim tehnološkim rješenjem se, ujedno, kreira potencijalno mjesto za obrazovanje, rekreaciju i uživanje. Ono postaje mala gradska oaza dok istovremeno reciklira najdragocjenije jedinjenje na planeti na vrlo održiv način.
Crna Gora i stanje voda
Po vodnim bogatstvima u odnosu na svoju površinu Crna Gora spada u vodom najbogatija područja na svijetu i stoga se često misli da ima izuzetno veliku količinu vode na raspolaganju. To je relativno tačno, ali i pored vodnog bogatstva oko 35 % teritorije Crne Gore pati od hroničnog nedostatka vode, a istovremeno se voda nekontrolisano koristi i zagađuje. (Vidi sajt www.upravazavode.gov.me.) Crna Gora se opredjelila da primjenjuje principe iz evropske Direktive o vodama (Water Framework Directive 2000/60/EC-WFD) čiji je osnovni cilj dovođenje svih prirodnih voda u „dobro stanje“, tj. obezbjeđenje dobrog hidrološkog, hemijskog i ekološkog statusa voda. Osnovni ciljevi ove direktive su zaštita površinskih voda, ušća rijeka u mora, morskih obalskih i podzemnih voda od daljeg zagađenja i degradacije i promovisanje održivog korišćenja voda.
Iz tog razloga, naselja i gradovi u Crnoj Gori trebalo bi da se okrenu novim ekološkim tehnologijama i manjim decentralizovanim sistemima poput „Organice“. Na taj način bi se rješavao problem ozdravljenja i očuvanja vodenih resursa, a to je jedan od najvažnijih aspekata održivog razvoja naselja.
Nataša Ilinčić
Bookmark with:
| < Prev | Next > |
|---|
