Održivi razvoj, održivi gradovi i zajednice su pojmovi s kojima se sve više susrijećemo u svakodnevnom životu. U najkraćem, održivi grad ili zajednica podrazumijevaju prostore naseljene ljudima koji se brinu o životnoj sredini i očuvanju njenih resursa kroz njihovo racionalno trošenje. U fizičkom smislu, održivi grad nije nešto što je sasvim drugačije od gradova kakve poznajemo i u sebi sadrži i sve komponente savremenih gradova, razlika je u tome kako se planira i koristi. Saobraćaj je jedna od najvažnijih komponenti u savremenim gradovima, koja je od velikog uticaja na održivost i životnu sredinu. Gradski transport je istovremeno suštinska komponenta života, ali i najveći zagađivač atmosfere.
Podaci Evropske unije govore o tome da je gradski saobraćaj uzročnik 40% svih emisija CO2 (ugljen-dioksida) i 70% emisije drugih otrovnih materija u atmosferu. U tome prednjače automobili koji za samo jedan pređeni kilometar emituju oko 90 litara CO2. Mnoge zemlje razvijenog svijeta prepoznale su to kao veliki problem i pristupile njegovom riješavanju kroz favorizovanje drugih ekoloških modela gradskog transporta, među kojima veoma visoko mjesto zauzima vožnja bicikla.
Ovo prevozno sredstvo zapravo i nije tako novo, već datira još od ranih godina 19. vijeka. Prva bicikla bila su izrađena od drveta i metala, a zatim su tokom vijekova stalno mijenjala izgled i materijale od kojih su rađena. U 20. vijeku biciklo je u mnogim zemljama izbačeno iz svakodnevne upotrebe ili je postajalo zaboravljeno zahvaljujući brzom industrijskom razvoju koji je donio planiranje gradova podređeno saobraćajnicama i brzim automobilima. Posljedice toga osjećaju se već danas kroz zagađenu životnu sredinu u velikim gradovima.
Posljednjih nekoliko decenija biciklo se vraća u upotrebu kao sredstvo svakodnevnog gradskog transporta. Evo zbog čega vožnja bicikla postaje sve popularnija u mnogim gradovima Evrope i svijeta:
1. Vožnja bicikla nema negativnih uticaja na životnu sredinu, ne proizvodi štetne materije ni buku.
2. Svakodnevna upotreba bicikla čuva zdravlje jer utiče na smanjenje rizika od bolesti srca, dijabetesa i kancera i održava vozača u dobroj fizičkoj formi.
3. Biciklo se lako parkira blizu odredišta i tokom velikih saobraćajnih gužvi dva puta je brže od automobila.
4. Vožnja bicikla štedi budžet građana i veoma je zabavna.
Nasuprot svim navedenim karakteristikama, šta nam to automobil u današnjim uslovima života u gradu pruža?
1. Vožnja automobila konstantno zagađuje vazduh, koji udišemo, i proizvodi buku koja negativno utiče na mentalno zdravlje.
2. Često nema parking prostora i gubi se vrijeme u traženju istog (na jednom parking mjestu staje oko 10 bicikala).
3. Automobil konstantno troši budžet građana i ističe socijalne razlike.
Koliko se Evropska unija danas zalaže za prelazak sa svakodnevne nepotrebne vožnje automobila na vožnju bicikla, pokazuje podatak da je 600 milijardi eura opredijeljeno za investiranje u biciklističku infrastrukturu u zemljama Unije za period od 2007. do 2013. godine. Evropska komisija je 2009. godine usvojila akcioni plan u službi kreiranja takozvane kulture nove urbane mobilnosti, gdje se prioritet daje vožnji bicikla. Biciklistički turizam je takođe u ekspanziji širom Evrope, a vožnja biciklom se naročito promoviše u Engleskoj, Danskoj, Holandiji, Španiji i drugim zemljama. Snimci iz Kopenhagena – najpopularnijeg „grada bicikala“ u Evropi, pokazuju nam da je vožnja bicikla u tom gradu već „šik“ ili „kul“. Mnogi dizajneri i kreatori bave se osmišljavanjem garderobe, detalja i prateće opreme za bicikla i u tome svi građani prosto uživaju. U Kopenhagenu oko 40% građana vozi isključivo bicikl na svakodnevnom putu do posla, škole, pijace i slično.
U crnogorskim gradovima veoma mali broj građana koristi biciklo u svakodnevnom transportu ili u rekreativne svrhe. Pored toga što veliki broj gradova pruža izuzetno dobre uslove za vožnju (veliki broj suvih i sunčanih dana tokom godine, distance do 5 km i sl), ne postoji razvijena biciklistička infrastruktura kao ni navika kod građana. Međutim, u posljednje vrijeme evidentni su i novi podsticajni projekti koji se odnose na popularisanje vožnje bicikla, a određeni pomaci u tom pravcu vidljivi su već i Kolašinu, Podgorici, Perastu.
Najveći zajednički cilj u svim projektima je riješavanje postojećih problema, koje izaziva motorni saobraćaj, i povećanje svijesti građana o važnosti očuvanja životne sredine i zdravlja kroz vožnju bicikla. Zadatak jeste ambiciozan, ali su prvi koraci veoma važni kako bi se proces promjena navika u korist zdravije životne sredine proširio na cijelu zajednicu. Nadamo se da će ovaj trend zahvatiti i naše prostore i unijeti novu dinamiku i ljepotu u naše gradove.
Autorka: Zorica Tomanović
Bookmark with:
| < Prev | Next > |
|---|
