Predio ili pejzaž predstvalja određeno područje, onako kako ga vide ljudi, čije su karakteristike rezultat međusobnog djelovanja prirodnih i/ili ljudskih faktora.
Značajan dio predjela jesu naselja, sela i gradovi.
Dokument koji na evropskom nivou služi kao osnova za zaštitu, upravljanje predjelom i planiranje predjela, jeste Evropska konvencija o predjelu Savjeta Evrope. Ova Konvencija je donijeta u Firenci 2000. godine s ciljem da se unapređuje zaštita, upravljanje predjelom i planiranje evropskog predjela i organizuje evropska saradnja u toj oblasti.
Evropska konvencija o predjelu polazi od toga da kvalitet i raznovrsnost evropskih predjela čine zajednički resurs, da svi imamo pravo da uživamo u visokokvalitetnim predjelima.
Do danas je Evropsku konvenciju o predjelu potpisalo 38 država, članica Savjeta Evrope, a ratifikovalo 32, među kojima i Crna Gora. U Crnoj Gori je Evropska konvencija o predjelu stupila na snagu 1.5.2009. god.
U obrazloženju Zakona o ratifikaciji Konvencije o evropskim predjelima se navodi:
Predio/Pejzaž je bio, jeste, i vjerovatno će i biti najveće dobro Crne Gore, njena „nafta“, odnosno njeno „zeleno zlato“: to je i ona kompleksna komponenta koja utiče na konstituciju njene kulture i identiteta, i bitan elemenat u kolektivnoj imaginaciji i individualnoj svijesti vjerovatno svakog stanovnika ovog tla.
Evropska konvencija o predjelu polazi od toga da je predio važan sastavni dio kvaliteta života stanovništva, i to kako u gradskom okruženju i na selu, na degradiranim područijima i takođe na područjima visokog kvaliteta, na područjima koja se priznaju za izuzetno lijepa i privlačna, i na običnim svakodnevnim područjima.
Predio je ključni element individualnog i socijalnog blagostanja i njegova zaštita, upravljanje i planiranje uključuju prava i odgovornost svih. Zato je potrebno da preuzmemo aktivnu ulogu u razvoju predjela.
Ukupan predio, uključujući i urbane cjeline, u stalnom je procesu transformacije. Ove transformacije su na području Crne Gore posebno izražene u posljednjim decenijama. Neke od njih prijete da ugroze neke od najvrijednijih predjela.
Značajno je da predio ima udjela u formiranju lokalnih kultura, i on je bazična komponenta evropskog prirodnog i kulturnog nasljeđa.
Predio doprinosi učvršćivanju evropskog identiteta.
Implementacija Evropske konvencije o predjelu bi trebalo da obaveže države i podstakne ih da:
- pravno priznaju predio kao osnovnu komponentu životnog okruženja stanovništva, kao izraz ravnopravnosti zajedničkog kulturnog i prirodnog nasljeđa i temelj identiteta;
- usvajaju specijalne mjera sprovođenja politike predjela koje imaju za cilj njegovu zaštitu, upravljanje njime i planiranje;
- usvoje postupke učešća javnosti, lokalnih i regionalnih vlasti i ostalih zainteresovanih aktera u interesu definisanja i sprovođenja predionih politika;
- integrišu predio u politike prostornog i urbanističkog planiranja, kao i u sve ostale politike koje mogu da imaju posredan ili neposredan uticaj na predio (kulturne, poljoprivredne, socijalne, ekonomske i politike životne sredine).
Kao posebne mjere, koje bi trebalo sprovoditi s ciljem očuvanja predjela, prepoznate su:
- podizanje nivoa svijesti građanskog društva, privatnih organizacija i javnih vlasti o vrijednosti predjela, njegovoj ulozi i njegovim promijenama;
- osposobljavanje i obrazovanje, kako stručnjaka za procjenu i intervencije u predjelu tako i svih strana uključenih u politiku, zaštitu, upravljanje predjelom i planiranje predjela;
- identifikacija i procjena predjela;
- sprovođenje predionih politika uvođenjem instrumenta za sprovođenje zaštite, upravljanja predjelom i/ili planiranja predjela.
Adekvatna zaštita, upravljanje predjelom i planiranje predjela u velikoj mjeri mogu doprinijeti njegovom kvalitetu, uključujući i gradove, i kvalitetu života u njemu. Na taj način doprinjeće se unapređenju kvaliteta i raznovrsnosti evropskih predjela.
Autorka: Aleksandra Kapetanović
Bookmark with:
| < Prethodna | Sljedeća > |
|---|
