Iako smo konstatovali da se nakon jednog vijeka razvoja ideje o prefabrikovanoj stambenoj kapsuli nalazimo na pocetku tog procesa, trenutni trendovi ukazuju da se tema prefabrikovane kuce ponovo aktuelizuje, mozda po prvi put u ovoj mjeri nakon poslijeratnog perioda. Razvoj tehnologije i savremenih potreba, i sa druge strane ekoloska i energetska kriza, stvorili su takve okolnosti u kojima ce “maschine for living” odnijeti prevagu u ovom vijeku.
Velike kompanije iz sasvim razlicitih oblasti, utrkuju se ko ce napraviti bolju kucu za 21. vijek – fleksibilnu, brzo izgradivu /i razgradivu/, ekolosku i opremljenu posljednjom digitalnom tehnologijom. Toyota, Procter & Gamble, IKEA, Compaq, MUJI… vide u proizvodnji kuca veliki trzisni potencijal, sto znaci kucu kao gotov proizvod dostupnu sto vecem broju kupaca. Cijela gradjevinska industrija kuca moze biti transformisana ako usvoji metode proizvodnje zastupljene u drugim industrijama, a fabricki proizvedena kuca imace sve karakteristike drugih gotovih proizvoda koje kupujemo: izaberemo model, boju, velicinu, razmotrimo funkcionalnost i energetske aspekte, i narucimo …
Na primjer, Dell Computer dozvoljava svojim klijentima da sami izaberu velicinu hard diska, vrstu monitora i konfiguraciju memorije za svoj PC preko menija postavljenog na web–sajtu. Ako primijenimo ovo na izgradnju kuce, proces bi mogao da se odvija na sljedeci nacin – na web–sajtu je postavljena “dizajn - baza podataka” koja vodi potencijalnog klijenta kroz seriju pitanja, dizajn – igrica i dijagrama u vidu dijaloga koji bi bio slican onome izmedju klijenta i arhitekte. Kada se uspostave osnovni parametri poput budzeta, broja korisnika, radnih navika, “dizajn - baza podataka” definise odredjeni izbor koji vodi na sljedeci nivo odluka klijenta.
Da li to znaci da ce arhitekti biti vise vezani za fabricke pogone ili programiranje softvera, nego za sama gradilista? Da li ce se potreba za arhitektonskim projektovanjem umanjiti? Buckminster Fuller je jos 1929. tvrdio da ce industrijska proizvodnja “zahtijevati vise strucnosti i vjestine, kao i veci napredak u dizajniranju odredjenog elementa, a nikako prestanak dizajna. ”On je vjerovao da prefabrikacija nece eliminisati potrebu za arhitektima i dizajnerima, vec naprotiv, naglasice njihov znacaj.
Aktuelni projekti danas potvrdjuju Fullerove tvrdnje - odrziva rjesenja i inovativan dizajn od strane nove generacije arhitekata pokazuju veliki potencijal dizajnirane masovno proizvedene kuce. Koristeci posljednju tehnologiju u gradjevinskim sistemima i masovnoj proizvodnji, i uzimajuci u obzir ekoloske aspekte, ovi pionirski prefabrikovani primjeri kuca za 21. vijek, dokazuju koliko prefabrikacija moze doprinijeti arhitektonskoj formi.
Uostalom, mogucnost da harmonicna i efikasna arhitektura moze biti narucena, arhitektonski oblikovana i pristupacna sirokim masama je bitan cinilac odrzivog prostornog razvoja u buducnosti. Jednostavno, prefabrikovana arhitektonski dizajnirana kuca pojeftinjuje i demokratizuje dobar i kvalitetan dizajn. I ono sto je mozda najvaznije, prefabrikovana gradnja ima potencijal da rijesi mnoge ekoloske aspekte u graditeljstvu.
Ekoloski aspekti prefabrikovane kuce
• brzina gradnje/
Brzina gradnje direktno utice na ustedu vremena i novca. U prosjeku vrijeme trajanje proizvodnje prefabrikovane kuce je manje za 70% u odnosu na gradnju konvencionalne kuce, a finansijska usteda je oko 25 - 30%, uzimajuci u obzir kvalitetnu, energetski efikasnu prefabrikovanu kucu.
• efikasnost proizvodnje/
Efikasnost proizvodnje smanjuje utrosak energije i materijala; veca je iskoriscenost materijala i energije, a otpad je sveden na minimum.
• manji utrosak energije u transportu materijala/
Obzirom da fabrika postaje glavno mjesto “gradnje”, tu se svi potrebni materijali dopremaju, a ne na svaku lokaciju ponaosob kao kod konvencionalne gradnje.
• manje zagadjenje na lokaciji izgradnje/
Obzirom na tehnoloski efikasnu proizvodnju, minimizirana je kolicina otpadnog materijala. Gotovi elementi se dopremaju na lokaciju i montiraju, a sama lokacija biva sacuvana i od aerozagadjenja i zagadjenja zemljista.
• pristupacnija za reciklazu/
Suvo montirani i lako rasklopivi elementi dozvoljavaju lako razvrstavanje materijala za reciklazu.
• energetski naprednija/
Komponente kuce vec u sebi mogu sadrzati integrisane tehnologije poput fotocelija ili kolektora za koriscenje solarne energije, a zidni paneli su vec u proizvodnji nacinjeni iz slojeva potrebnih za dobru izolaciju.
• tehnoloski naprednija/
Pored toga sto u samoj proizvodnji mogu da budu ugradjeni potrebni tehnoloski sistemi, proizvodnja prefabrikovane kuce podlijeze boljoj kontroli kvaliteta, materijali za proizvodnju su zasticeni od atmosferskih uticaja i dostupni, a radnici strucniji i efikasniji.
• mobilna/
Moguce je lako promijeniti njenu lokaciju i nastaviti sa koriscenjem, narocito ako uzmemo u obzir da ona u bliskoj buducnosti moze biti i sasvim energetski nezavisna.
Wee house- Ovu minimalisticku prerijsku brvnaru dizajnirali su Alchemy Architects iz Minesote. Ideja prefabrikovane Wee–house bila je da ispuni osnovne principe odrzivog dizajna - graditi malo i efikasno. Jednostavna studio drvena kutijica stize isporucena na lokaciju sasvim gotova i nakon prikljucka na lokalne instalacije spremna je za upotrebu. Njen osnovni konstruktivni sistem cini drvena konstrukcija, dodatno ojacana metalnim vezama zbog transporta, i samim tim cvrsca od uobicajene konstrukcije podignute na licu mjesta.
Wee house predstavlja osnovni modul iz kojeg se kombinovanjem i dodavanjem razvijaju slozenije prefabrikovane wee–kuce. Dobre, jeftine i brze – wee house mogu da izdrze klimatske ekstreme od pustinje do tundre!
Microcompact - house- Malena, mobilna kucica nazvana Micro – Compact home inspirisana je japanskom kucom za caj i kompaktnom efikasnoscu smart–automobila, a nastala je kao studentski projekat na relaciji Tehnickog univerziteta u Minhenu i Tehnoloskog instituta u Tokiju. Lagana struktura je velicine svega 266 cm x 266 cm x 266 cm, ali sadrzi sve sto je potrebno: dva kreveta na visem nivou i radni sto i mjesto za rucavanje za 4-5 osoba na donjem nivou, kupatilo i susionicu vesa, a prostor je opremljen ozvucenjem, TV-om i ne zahtijeva dodatni namjestaj.
Projekat treba da odgovori na sve vecu potrebu ljudi za smjestajem na vrlo kratak period, a takav zahtjev cesto imaju studenti, poslovni ljudi, sportisti i vikend – turisti. Boravak u m-ch je sveden na najosnovnije – manje je vise. M–ch se doprema kamionom i zbog svoje kompaktnosti i velicine uklopiva je u razlicite pejzaze – moze biti integrisana u postojece dvoriste kao gostinjska kucica ili u sasvim prirodnom ambijentu kao vikendica. Moze se lako grupisati u horizontalne ili vertikalne grupacije, pogodne za studentski smjestaj i kratkotrajne poslovne boravke.
M–ch je energetski efikasna kucica. Sastavljena je od drvenog konstruktivnog sistema sa aluminijumskom spoljasnom oblogom i poliuretanskom izolacijom. Snabdijeva se energijom iz solarnih fotonaponskih panela i putem vjetrenjace malih dimenzija. Osvjetljenje je rijeseno stedljivim LED – sijalicama.
M–ch se nalazi na nekim od najudarnijih punktova u Evropi: u zlatnoj varijanti usidrena je u nekom od Venecijanskih kanala, idealna za medeni mjesec; a u Birmingemu je izlozena u okviru festivala Xtreme building. U okviru Tehnickog univerziteta u Minhenu izgradjeno je m-ch studentsko selo sponzorisano od telekomunikacione kompanije O2. Iako mu je namjera bila kratkotrajna, na insistiranje studenata korisceno je preko cijele akademske godine.
Loftcube- Futuristicka kockica Loftcube potice iz Berlina, iz arhitektonskog studia Aisslinger. Idelna je za ljude nomadskog stila zivota, koji cesto mijenjaju mjesto boravka u velikim gradovima.
Namjera autora je da se za njeno postavljanje iskoristi potencijal masovnih ravnih krovova i ustedi na vec zagusenom prostoru urbanih sredina - na odabranom krovu potrebno je dovesti neophodne instalacije, provjeriti statiku krova i udare vjetra. Prosjecne kvadrature od 40 m2, transportuje se i postavlja helikopterom ili kranom, u roku od 2-4 dana. Osnovni ram Loftcube–a sastoji se od celicne konstrukcije i cetiri panela proizvedena od sintetickih materijala, dok su otvori rijeseni zastakljenim panelima potpuno ili djelimicno transparentnim, sa dodatnim pomjerljivim drvenim zastorima.
Sunset house- Arhitektonska firma Taylor – Smith dobila je zadatak od svog klijenta da osmisli prostor za mali bijeg od svijeta, savrsen za posmatranje zalaska sunca iznad jezera Simcoe. Rezultat je stakleni box od 25 m2, obavijen spoljnom drvenom opnom. Ova kuca nije tipican primjer prefabrikovane kuce isporucene iz fabrike, ali je po nekim aspektima njoj vrlo slicna – cijelu konstrukciju majstori su sastavili na dijelu parkinga komercijalne zgrade u Torontu, koja je u vlasnistvu klijenta i prenijeli je na lokaciju. Osim enterijerskih elemenata, svi elementi od spoljnih vrata i prozora, opne i glavne konstrukcije napravljeni su od kedrovine, cvrstog i dugotrajnog drveta. Pored toga sto kuca ima zeleni krov i kompostni toalet, ono sto joj najvise daje epitet eko kuce je paznja koja je posvecena ocuvanju izvornog stanja lokacije: narusavanje je svedeno na minimum postavljanjem kuce za svega 10 dana.
Gilde house- Michelle Kaufmann je arhitekta i investitor ove prefabrikovane kuce koja se i proizvodi u njenoj fabrici. Njena ideja je bila da napravi dobro dizajniranu, savremenu i ekolosku kucu koja je pristupacna siroj populaciji. Da bi ovo postigla, to je znacilo da kuca mora biti efikasno izgradjena, a najbolji nacin da se to uradi je fabrika – napraviti kucu na fabrickoj traci kao automobil. Na ovaj nacin kuca Gilde je u fabrici proizvedena za 19 dana, a ukupna gradnja kuce ukljucujuci radove na samoj lokaciji /temelji, instalacije, enterijer/ trajala je oko 4 mjeseca.
Kuca je napravljena u fabrici pored Vankuvera, a postavljena u Kaliforniji.
Osnovni odrzivi principi gradnje ove kuce postavljeni su zajedno sa Eagle–institutom, kao konsultantom, a rezultat toga su pored prednosti prefabrikovane gradnje:
- upotreba ekoloskih metoda i materijala poput betonskih elemenata napravljenih od pepela i recikliranog papira, postavljenog poda od bambusa, netoksicnih boja
- sve veze drvene konstrukcije su osmisljene tako da obezbjedjuju hermeticnost, a u zidnim panelima je izolaciona pjena
- solarni kolektori postavljeni su na krovu pod nagibom, a pozicija velikih otvora naspram podkrovnih manjih omogucuje prirodnu ventilaciju, kao i maksimalno umanjenu potrebu za vjestackim svjetlom.
MDU- Mobile DwellingUnit je dizajniran od strane njujorskog studija Lotek, poznatog po upotrebi industrijskih objekata u svom dizajnu. MDU je klasican transportni kontejner remodelovan u stambenu jedinicu, bez namjere da izgubi karakteristike onoga sto zapravo jeste – transportni kontejner. Ova mobilna stambena jedinica moze biti premjestena bilo gdje na svijetu, bilo kojim transportnim sredstvom jer su sva dimenzionisana da prihvate standardni kontejner. Unutar enterijera spakovani su modularni elementi koji se po postavljanju kontejnera na lokaciju izvlace i obezbjedjuju prostor za spavanje, rucavanje, kupatilo … Prilikom selidbe izvuceni moduli se vracaju unutar standardnih mjera kontejnera i prilagodjavaju standardnom transportu.
Ovo je fantastican primjer reciklaze i upotrebe postojecih objekata u stambene svrhe, narocito ako se ima u vidu da trenutno svijetom plovi ili leti 7 miliona ovakvih jedinica.
IT house- IT – prefabrikovana kuca je dizajn kalifornijskog studija Tallman–Kock, a nekoliko prvih primjeraka je locirano u juznoj Kaliforniji. Osnovnu konstrukciju ove staklene kutije cine Bosch – aluminijumski ramovi ispunjeni izolacionim duplim staklom. Lagana aluminijumska konstrukcija je fabricki obradjena i ne zahtijeva dodatnu obradu na gradilistu. Na krovu su instalirani fotonaponski paneli i solarni kolektori, koji su povezani sa podnim grijanjem. Prefabrikovana staklena kutija ima 90 m2 i moze biti sagradjena za 8 nedjelja.
Mobile ECO LAB- Mobilni kontejner ECO LAB nastao je u saradnji sa Hollywood Beautification Team - grupom koja ima misiju da obnovi ljepotu i integritet holivudske zajednice. Dizajn i konstrukcija Eco Lab nastali su od stare donirane kamionske prikolice, kao i od odbacenih elemenata sa filmskih scenografija. Eco Lab putuje kroz oblast Los Andjelesa sa ciljem da informise skolsku djecu o vaznosti cuvanja i zastite planete. U vidu putujuce ucionice, Eco Lab je mjesto izlozbi, radionica i diskusija fokusiranih na ekologiju. Odlican primjer reciklaze prefabrikovanih elemenata razlicitih funkcija /u ovom slucaju kamionskih prikolica/ i kreiranje novih arhitektonskih formi i namjena.
Da li su navedeni projekti buducnost ili jos jedan neizvjestan pokusaj ulaska prefabrikacije u domen gradjenja kuce ? Ostaje da trziste pokaze svoje. Kao sto smo na pocetku naveli, mnogo je zainteresovanih strana…
Autorka: Nataša Ilinčić
Bookmark with:
| < Prev | Next > |
|---|
