intervju sa : Helmut C. Schulitz

Kako bi, po vašem mišljenju, trebao da bude vođen proces planiranja u cilju postizanja najekonomičnijeg rješenja ?

Proces planiranja može dovesti do pravog ekonomičnog rješenja kada je uzajamani odnos između svih učesnika u procesu zasnovan na poštovanju. Cjelokupan koncept građevine u njenoj kompleksnoj strukturi, nastajanju i funkciji, je ono što je bitno i odgovornost je arhitekte da prepozna i pomiri te veze. Nažalost, često je dešava da troškovi diktiraju proces odlučivanja, a da klijent ili investitor zaista nije svjestan problematike ili ne razumije razliku između jeftine i ekonomične gradnje. 

U kojoj fazi planiranja procesa i na koji način ste uspijevali da smanjite troškove? 

U mogućnosti smo da smanjimo troškove u svim fazama procesa. Međutim, potencijal za smanjenje troškova se umanjuje kako proces odmiče. U početnoj fazi ili fazi programiranja projekta može se najviše uštedjeti. Na primjer, za Ice Stadium radili smo prema projektu koji je u korelaciji sa direktivama Njemačke hokej lige. To je međutim, rezultiralo proračunima koji su premašili fond kojim je klijent raspolagao. Tek nakon intenzivnih pregovora sa investitorom, rukovodiocem i hokejaškim klubom, bilo je moguće reducirati plan projekta, tako da se poklopi sa budžetom.

intervju sa : Ingrid Amann

Kako, po vašem mišljenju, treba da bude postavljen proces planiranja, da bi se postigla ekonomska isplativost objekta ?

Kod ekonomski isplativog objekta ne radi se samo o ekonomiji. Tu je ekonomija povezana sa razvijenijom funkcijom i, što je najvažnije, sa arhitektonskim dizajnom visokog kvaliteta. Ispunjavanjem ova tri kriterijuma postiže se osnova za održivu i ekonomski isplativu zgradu. Održivost  objekta podrazumijeva i praćenje tekućih troškova i nisku potrošnju energije. Ekonomičnost se ne odnosi samo na to da objekat bude što jeftiniji, već i na kreiranje nekretnine ili gradskog prostora, koji će imati vrijednost na dugi period. Moj fokus je na arhitekturi koja obezbjeđuje korisne, atraktivne prostore sa dobrim dnevnim i vještačkim svjetlom; građevinama koje su adekvatne u odnosu na lokaciju i korisnike; građevinama kojih se rado sjećamo i o kojima vodimo računa. Način na koji koristimo energiju i materijale zahtijeva dodatni trud – potrebno je da bude opravdan sa energetskog i ekološkog stanovišta.

Najefikasnijom i najekonomičnijom zgradom u Bavariji  već duže vrijeme, smatra se Schloss Neuschwanstein, koju je izgradio Kralj Ludwig II. Bajkoviti zamak,  koji predstavlja jednu od najvećih turističkih atrakcija u Nemačkoj, prepoznat je u svijetu kao ikona njemačkog romantizma i privlači oko 1,3 miliona turista godišnje. U prošlosti, napuštena od države i njenih građana kao nevjerovatno rasipnička, Neuschwanstein je jedna od najprofitabilnijih građevina u regionu. To je, po opštem priznanju, jedan izuzetak, ali demonstrira hirovitost istorije.

Zahvaljujući LEED programu za procjenu objekata, koji je uveo U.S. Green Building Council, primjena principa održive gradnje polako je postala mainstream. „Trenutno je oko 500 miliona kvadratnih metara  u fazi projektovanja, razvoja ili zavržetka’’, kaže Greg Kats, director Capital E, vašingtonske konsultanske kuće u oblasti „čistih energija’’. „Postoji veliki uspjeh u primjeni LEED-a, ali su i dalje prisutni problemi kada se radi o širem prihvatanja ovog programa.’’

Uprkos sve većem prepoznavanju održivih principa, zelenih proizvoda i inovativnih tehnologija u projektovanju i izgradnji, postoji zabrinutost u građevinskoj industriji, zbog manjka preciznih, temeljnih i mjerljivih podataka kada je u pitanju finansijski aspekt kvalitetne održive gradnje. „Najveće prepreke se javljaju kada se dođe do troškova izgradnje’’, naglašava arhitekta Dan Heinfeld. Ova činjenica se skoro zanemaruje u popularizaciji održive gradnje. „Postoji konstantna nepovezanost između cijene izgradnje građevine i  opreativnih troškova  /troškovi korišćenja i održavanja/. Vlasnik objekta zna da je povraćaj na ulog u održivu gradnju oko 40%; ali budžet za operativne troškove iz godine u godinu nije precizno povezan sa ulogom kapitala, što predstavlja priličan problem.”

Skeptici zelene gradnje ponekad tvrde da je teško ili gotovo nemoguće graditi zelene zgrade  bez plaćanja velikih dodatnih troškova. Međutim,  primjeri iz stvarnog svijeta pokazuju da možete relizovati projekat zelene zgrade koja ima LEED sertifikat sa prosječno 2% više početnih troškova, a ponekad čak i ispod standardnih tržišnih troškova gradnje. Osim toga, bilo koji dodatni početni troškovi koje platite mogu vam se vratiti kroz brže stope zakupa, premije izdavanja i povećanu tržišnu vrijednost. Uključivanjem stručnjaka/kinja za zelenu gradnju u svoj radni tim  i učeći da kontrolišete troškova, možete izbjeći bilo kakvo dodatno plaćanje za zelenu gradnju već prilikom realizacije vašeg drugog projekta neke zelene zgrade.

Studija koju je 2004. godine realizovala firma Davis Langdon Adamson, koja se bavi planiranjem troškova izgradnje i njihovim upravljanjem, pokazuje da početni troškovi izgradnje neke održive zgrade imaju tendenciju da budu isti ili neznatno veći od troškova slične konvencionalne zgrade. Studija pod nazivom „Koštanje zelene gradnje: Sveobuhvatna baza podataka troškova i metodologija budžetiranja“ /Costing Green: A Comprehensive Cost Database and Budgeting Methodology/, ispitivala je troškove gradnje, po kvadratnoj stopi (square foot- 1 ft² = 0,09290304 m²), 61 objekta koji traže sertifikaciju u okviru LEED sistema rangiranja zelenih zgrada u odnosu na troškove gradnje objekata sličnog tipa koji nemaju održivost  kao cilj. Uzimajući u obzir niz faktora koji utiču na gradnju, uključujući klimatske uslove, lokaciju, tržišne uslove i lokalne standarde, istraživanje je pokazalo da je za mnoge zelene projekte nastojanje da dobiju LEED sertifikaciju imalo malo ili nimalo uticaja na budžet.

Rezultati studije, takođe, ističu da je uključivanje i integrisanje karakteristika zelene gradnje u ranoj fazi projekta od presudnog značaja za uspjeh bilo kog projekta zelene gradnje. „Upravo su izbori koje napravimo u fazi projektovanja ti koji konačno određuju može li objekat biti održiv ili ne, a ne njegov budžet“, zaključuje se u izvještaju.

Osim toga, da bi tačno procijenili uticaj zelene gradnje na budžet, važno je gledati dalje od početnih troškova. Arhitekati/ce i stručnjaci/kinje za nabavke sve više koriste „procjenu životnog ciklusa“ (life-cycle assessments - LCA), kako bi procijenjivali i kvantifikovali ekonomske i ekološke troškove i koristi od materijala i proizvoda tokom njihovog životnog vijeka. Metode LCA analize postaju sve standardizovanije, a pojavljuju se i alatke,  kao što su LCie, koje obezbjeđuju uporednu procjenu na nivou proizvoda.

https://www.nrdc.org/buildinggreen/