Tradicionalni drveni prozori u Boki Kotorskoj i njihova restauracijaPublikacija Tradicionalni drveni prozori u Boki Kotorskoj i njihova restauracija nastala je u okviru projekta Tradicionalni materijali i tehnike gradnje u Boki Kotorskoj – unapređenje znanja i vještina restauracije drvenih prozora i primjene krečnog maltera koji je nevladina organizacija EXPEDITIO realizovala u periodu 2014–2016. Ovaj projekat, koji je finansirala Headley Trust Fondacija iz Velike Britanije, imao je za cilj povećanje znanja i svijesti o korišćenju tradicionalnih materijala i tehnika gradnje prilikom restauracije građevina, u skladu sa savremenim izazovima.

Da pogledate publikaciju kliknite ovdje Tradicionalni drveni prozori u Boki Kotorskoj i njihova restauracija

Upotreba tradicionalnih zanata, tehnika i materijala je jedan od najvažnijih elemenata u procesu restauracije i održavanja graditeljskog nasljeđa. Kontinuitet upotrebe tradicionalnih tehnika i zanata u okviru graditeljskog nasljeđa je fundamentalan za njegov izražaj, i od suštinskog je značaja za popravku i obnovu objekata graditeljskog nasljeđa. Takođe, zanati su dio nematerijalnog nasljeđa kao oblik znanja i učenja i kao ekonomski proces. Ipak, u regionu Jugoistočne Evrope, uključujući i Crnu Goru, korišćenju tradicionalnih zanata, tehnika i materijala u procesu restauracije graditeljskog nasljeđa ne daje se dovoljan značaj.
Tradicionalni zanati se suočavaju s opasnošću od izumiranja, zamjenjuju se novim tehnikama koje su često nekompatibilne sa tradicionalnim. Ovi problemi su posebno izraženi posljednjih godina, kada je intenzivirana gradnja i neadekvatna restauracija, naročito na crnogorskom primorju. Sve ovo se događa zato što zanatlije, arhitekte i vlasnici kuća ne posjeduju adekvatno znanje o primjeni tradicionalnih materijala i tehnika, kao i zbog nedostatka dobrih primjera. Nedostaju takođe i pristupačne informacije o tradicionalnim tehnikama, zanatima i materijalima. Postojeća literatura o ovoj temi u zemljama Jugoistočne Evrope, uključujući i Crnu Goru, nedovoljna je i rijetka. Knjige, dokumenta i ostala literatura koja se može naći je često pretjerano teorijska, bazirana ili na vrlo uopštenom, širokom (teorijskom) pristupu ili tretira samo određene teme i ne može se koristiti za praktičan rad. Problem predstavlja i to što je postojeća literatura uglavnom na stranim jezicima.

Kroz projekat Tradicionalni materijali i tehnike gradnje u Boki Kotorskoj planirano je da se nastave napori u vezi sa podsticanjem i promovisanjem upotrebe tradicionalnih tehnika i materijala u procesu restauracije, koji već postoje na prostoru Jugoistočne Evrope.

EXPEDITIO je u periodu 2002-2004, u saradnji sa Svenska byggnadsvårdsföreningen – Švedskom asocijacijom za brigu o nasljeđu, zajednički organizovao tri volonterska radna kampa restauracije u Perastu, koji su imali za cilj promovisanje primjene tradicionalnih tehnika i materijala. Kao rezultat, 2004. godine je izdata knjiga Vrata u tradicionalnoj arhitekturi Boke Kotorske i njihova restauracija.

Tokom 2008. godine, organizacije Nacionalni trast za Englesku, Vels i Sjevernu Irsku /National Trust of England, Wales and Northern Ireland/, Evropa Nostra, Kulturno nasljeđe bez granica/Cultural Heritage without Borders - CHwB/ i EXPEDITIO razvile su upitnik o tradicionalnim tehnikama, zanatima i materijalima koji se koriste u restauraciji istorijskih građevina u Jugoistočnoj Evropi. Rezultati ovog istraživanja objavljeni su u dvojezičnoj knjizi Izrada programa održavanja i zanati u restauraciji graditeljskog nasljeđa – Development of Maintenance Programs and Tools for Historic Building preservation.

Od 2007. godine Kulturno nasljeđe bez granica – CHwB sprovodi regionalne kampove restauracije koji imaju za cilj da obrazuju buduće generacije stručnjaka za restauraciju – uključujući praktično iskustvo u nastavni program univerziteta i obezbjeđujući standarde visokog kvaliteta. Organizacija CHwB je do sada organizovala 22 kampa na 6 istorijskih lokaliteta širom Zapadnog Balkana, i za tu aktivnost je 2014. godine dobila prestižnu nagradu Evropske unije za kulturno nasljeđe, nagradu organizacije Evropa Nostra u kategoriji Obrazovanje, obuka, podizanje svijesti.

U okviru projekta Tradicionalni materijali i tehnike gradnje u Boki Kotorskoj, na Slavjanskoj čitaonici u Dobroti, u periodu od 4. do 6. maja 2015. održan je Radni kamp restauracije drvenih prozora. Kamp je organizovala NVO Expeditio u saradnji sa Kulturnim nasljeđem bez granica - CHwB, a učesnici su imali priliku da od majstora stolara, kroz konkretan rad, nauče osnovne principe restauracije i prođu obuku za korišćenje tehnika restauracije.

Učesnici/e Radnog kampa restauracije drvenih prozora: Mehdi Belasri, Milan Blagojević, Besnik Derviši, Svetlana Dukić, Marko Ilijanić, Martina Lochert, Irena Milačić, Aleksandra Mirić, Dubravka Šušić, Milica Tanasijević, Ivan Volarević, Dejan Zafirov
Majstori: Lan Bajrami, Željko Čelanović
Konsultanti: Lejla Hadžić, Ilija Lalošević
EXPEDITIO tim: Aleksandra Kapetanović, Biljana Gligorić, Sanja Vuković

U fokusu projekta Tradicionalni materijali i tehnike gradnje u Boki Kotorskoj su bili tradicionalni drveni prozori jer su posljednjih godina oni posebno ugroženi i u velikoj mjeri se zamjenjuju novim PVC prozorima.
Tradicionalni drveni prozori predstavljaju značajne arhitektonske elemente građevina i svjedoče o umjetničkom, društvenom, ekonomskom i tehnološkom razvoju prošlih vremena. Način izrade i izgled prozora odražava arhitektonske stilove i modu određenih epoha, status građevina i značaj pojedinačnih prostorija unutar njih, kao i način života stanovništva određenog naselja ili regiona. Prozori su posebno osjetljivi elementi pošto se relativno lako mogu transformisati ili zamijeniti. Takve intervencije obično pogađaju ne samo samu građevinu već i izgled određenih graditeljskih cjelina, odnosno istorijskih gradova.

Ovom publikacijom smo htjeli da skrenemo pažnju na vrijednost tradicionalnih drvenih prozora i njihov značaj u očuvanju izuzetnog i kompleksnog nasljeđa Boke Kotorske, kao i da ukažemo na neophodnost njihovog čuvanja, kako restauracije i održavanja tako i izrade novih, korišćenjem tradicionalnih tehnika i tradicionalnih materijala.

U publikaciji su prikazani istorijat, karakteristike i elementi tradicionalnih drvenih prozora, analizirane su njihove vrijednosti i razlozi zbog kojih ih treba čuvati. Kroz komparativnu analizu karakteristika tradicionalnih drvenih, i savremenih fabrički proizvedenih prozora, ispitivana je opravdanost zamjene starih prozora savremenim. Prikazani su uobičajeni problemi drvenih prozora i date smjernice za njihovu restauraciju.
U publikaciji su analizirani tradicionalni drveni prozori stambene arhitekture u Boki Kotorskoj, kroz njihov istorijski razvoj, karakteristike, tipove i elemente. Međutim, razmatrane vrijednosti, problemi, principi i smjernice za restauraciju mogu biti upotrebljivi i za tradicionalne prozore u drugim područjima.

Ova publikacija može biti podsjetnik, kako stručnjacima, arhitektama i konzervatorima, tako i zanatlijama, ali i svima koji na svojim kućama imaju tradicionalne prozore, o tome koje su njihove vrijednosti i kako ih treba čuvati.

Nadamo se da će publikacija makar u određenoj mjeri doprinijeti da se sačuvaju tradicionalni drveni prozori u Boki, ali i drugim djelovima Jugoistočne Evrope, i podstaknuti studioznije bavljenje ovom i sličnim temama vezanim za tradicionalne tehnike i zanate.

Da pogledate publikaciju kliknite ovdje Tradicionalni drveni prozori u Boki Kotorskoj i njihova restauracija 

logo expeditio EXPEDITIO je nevladina organizacija čija je misija podsticanje održivog prostornog razvoja u Crnoj Gori i regionu Jugoistočne Evrope kroz djelovanje u oblasti održive arhitekture, kulturnog nasljeđa, planiranja prostora, kao i kroz aktivnosti koje doprinose ukupnom razvoju civilnog društva. EXPEDITIO je osnovan 1997. godine.

Loading…

Publikacije

 
 

Expeditio portfolio

Reference EXPEDITIO issuu res

Ovdje pogledajte Expeditio reference

Izdvajamo projekte

Baština-pokretač razvoja
Projekat prekogranične saradnje između Hrvatske i Crnoj Gore

Eclectis
Osnaživanje građana/ki kroz kreativne akcije u javnim prostorima

SOSTENUTO
Razmišljanje o kulturi kao faktoru ekonomskog i socijalnog razvoja

Gradski trgovi 
Oživljavanje gradskih trgova u balkanskim gradovima - Tirana, Skoplje, Kotor
Rod i prostor
Integrisanje principa rodne ravnopravnosti u planiranje prostora Crne Gore
Palate Boke Kotorske
Palate na teritorijama opština Kotor, Tivat i Herceg Novi

Kotor za djecu
Edukativni web sajt o Kotoru za djecu i njihove roditelje

EXP publikacije1

EXPEDITIO GALERIJA1

KOTOR BANER

KOTOR YOUTUBE

odrziva skolal BANER

grad u kakvom1

Film parking day

istorija koje nema

places of diversity1

upoznaj kotor

bokabay info1

ozivljavanje1

ABECEDA NEZAVISNE

act banercic

Pratite nas

facebook twitter

Nemojte nikada sumnjati da mala grupa mislećih i posvećenih ljudi može promijeniti svijet. Zapravo, samo tako je oduvijek i bilo.
Margaret Mead, antropološkinja

Nema događanja

Messenger Codes make it easy to start conversations with our FB Page. To get in touch, simply scan a code using the Messenger app.

messenger code 184411208424347

Mailing lista

Ukoliko želite da dobijate EXPEDITIO e-novosti uneste vaše podatke u polja ispod. Arhivu prethodnih e-novosti pogledajte ovdje.

 
 

Preporučujemo

obecana zemlja1

press clipping banner

kotor festival